Bize Has 2     Bize Has 3

 

Sarıyahşi, tarih sürecinde sürekli Kırşehir ili ile birlikte olmuş bir ilçe.
Şereflikoçhisar’ın ve Kırşehir’in köyleri, Sarıyahşi köyleri ile iç içedir. Sarıyahşi’nin diğer yörelere göre kültür ayrıcalığı vardır.

Yöremizden derlenmiş olan bir kısmının hala günümüzde kullandığı, genellikle yaşlıların telaffuz ettikleri bu sözcüklerin yurdun çeşitli kesimlerinde kullanılmıs olmasi sizleri yanıltmasın. Sarıyahşi, Türkiye’nin küçük bir minyatürü. Buradan Türkiye’nin çeşitli yörelerine gidip yerleşmiş insanlar olduğu gibi, Türkiye’nin çeşitli yerlerinden buraya gelip yerleşenler olmuştur. Buradan gidenlerin, gittikleri yerin ortak kültürüne katkıları olmuştur. Gelenlerin de ortak kültürümüze katkıları olacaktı, oldu da.

Atasözlerimiz de öyle. Yöreden derlenmiştir. Başka yörede de söylenmeyecek anlamına gelmez. Aynı sözleri, yurdun değişik yörelerinde duyacağınız gibi, Batı Trakya’da da duyabilirsiniz.

Tarihi belgeler, Sarıyahşi ve yöresinden insanların Bati Trakya´ya, İstanbul´a, Kıbrıs´a zorunlu olarak yerleştirildiklerini göstermektedir.

 

 

Ata Sözlerimiz

 

Kelimeler

 
  • Yakını ölen insanlar, en aşşağı, 40 gün yas tutarlar.
  • Yeni doğum yapmış kadının ve çocuğunun bulunduğu yere (mekana) başından çok evlilik geçmiş kişiler, cünüp (cenabet), aybaşı (adet) gören kadınlar 40 günü geçmeden gelemezler.
  • Yağmur yağarken çörtlen (yağmur suyunun aktığı oluk) altından geçilmez.
  • Eşik altında yatıp uyunmaz.
  • Ölmüş kişi gün battıktan sonra mezara konmaz.
  • Alkoliklerin ve zina eden kadınların ve erkeklerin cenaze namazı kılınmaz.
  • Kesilen tırnak herhangi bir yere atılmaz.
  • Kadınlar saçını kesince herhangi bir yere atmazlar.
  • Kadının kestiği et yenmez.
  • Kadın cenaze namazı kılmaz.
  • Merdiven altında yatılıp uyunmaz.
  • Akşam it (köpek) uluması kötülüğe yorumlanır.
  • Küçük büyükten suda önceliklidir
  • Her konuda büyüklere küçükler hürmetli ve saygılı olurlar. >>Örneğin<< Büyük gelince küçük ayağa kalkar, elini öper, ayakkabısını düzeltir, yer verir. Üzerine laf düşmedikçe sükut eder, gevezelik etmez (tabi ki bu kültür çocuklara veriliyorsa) vs...

 

 

Küfür olarak kullanılan kelimeler

 

 

 

1-Govur 2-Bulgar 3-Kafir 4-Kominist 5-Rus 6-Yahudi 7-Ermeni

 

 

 

HALEN KONUŞULMAKTA OLAN VE BAZILARI UNUTULMUŞ TÜRKÇEMİZ.

Aşşağıdaki kelimelerin çoğu Sarıyahşililer’e has kullanılmış ve kullanılmakta olan Türkçe kelimelerdir. NAPIYON, GARA, GELİYOM, GİDİYOM

1.Çörek - Hamur işi bir tür yiyecek 
2.Kömbe - Yufka olmayan kalın ekmek. 
3.Somun - Fırında yapılan ekmek. 
4.Kümpür - Patetes. 
5.Pakla - Fasulye. 
6.Saan -  Pakırdan yapılmış bir çeşit yemek kabı. 
7.Derramber - Ayçiçeği. 
8.Firek - Domates. 
9.Yahni - Bir çeşit etli yemek. 
10.Çiçikkulağı - Yemeğe yarayan bir yeşil ot türü. 
11.Canavar - Yırtıcı olarak düşünülen yabani hayvan veya kurt.
12.Çörtlan - Biryerden suyun toplanmış olarak (yağmur suyu) akımını sağlayan su oluğu. 
13.Hereni - Büyük tencere. 
14.Tohat - İlk tencere çeşiti. 
15.Kazan - Çok geniş ve büyük hacımlı bir kap. 
16.Camuz - Manda, bir çeşit hayvan. 
17.Bibi - Hala. 
18.Böle - Teyze çocukları. 
19.Eskili - Bir çeşit çörek. 
20.Arabaşı - Bir çeşit aş. 
21.Çıtlık - Bir çeşit cacık türü (bir ot türü). 
22.Pelete - Bir çeşit tatlı türü. 
23.Ede - Büyük abi. 
24.Aba - Anne ve ana. 
25.Bacı - Abla, kız kardeş. 
26.Avrat - Kadın eş. 
27.Herif - Erkek eş. 
28.Sohu - Taştan yapılmış bir çeşit yalak. 
29.Yapıh - Saçın dolaşmışı. 
30.Besleme - Aile dışı beslediğin kişi. 
31.Sürtük - İşsiz gezen avare kişi. 
32.Mıdık - Kısa boylu kişi. 
33.Hoyrat - Kazzık gibi, eylimi olmayan kişi. 
34.Garlempe - Karnı tok olsa da gözü aç kişi. 
35.Dipsiz - Doyumsuz (kadın). 
36.Dullama - Evlenmemiş, kız olmayan kişi. 
37.Hoyduz - Hoydalayan ve hoyrat kişi. 
38.Sozi - İşcimel olmayan kız 
39.Sozalmak - İş ortamında dikilen kişi. 
40.Kadana - Karnı büyük, kısa boylu kız ve kadınlara denir. 
41.Hacana - Fuhuş yapan kadınların başı. 
42.Galbur - Bir çeşit eleme aracı. 
43.Çınar - Galburun büyüğü. 
44.Kancık - Dişi olan 
45.Kerme - Hayvanların pisliğinden yapılmış bir çeşit yakacak. 
46.Tezek - Yine hayvanların pisliğinden yapılmış bir çeşit yakacak. 
47.Garık - Bir çeşit zebzenin dikildiği alan. 
48.Göze - Bir zebzenin dikilmesi için açılan çukur. 
49.Donculu  -  Kağnıda saman çekmek için kullanılan dokunmuş bir tür kalın kilim. 
50.Yaba  -  Saman boşaltmak ve yüklemek amaçlı araç. 
51.Haba, Saba  -  Kaba kişi. 
52.Ede  -  Baba veya Abi. 
53.Sab  -  Buğday ile kökünün arasındaki kalan kısım. 
54.Saman  -  Sabın üğütülerek hayvanlara yimesi için hazırlanan yiyecek. 
55.Cıır  -  Karda ve yoldışı açılan bir insanın gece bileceği kadar açılan yol (patika).
56.Salkım  -  Üzümün bir dalda oluşturduğu tamamı. 
57.Cıltım  -  Bir bütünün az bir parçası (bir salkımda 4 - 5 cıltım olur). 
58.Iskın  -  Yeni yeşeren bağ omcalarının çıbıkları. 
59.Coşmak  -  Bir insani gaza getirdikleri zaman normal davranışının dışındaki hali. 
60.Gıymık - Keskin taş. 
61.Holluk - Burnu büyük. 
62.Cıngıl - Mutfak eşyası. 
63.Mungurcak - Mutfak eşyası. 
64.Yarnım - Sırt. 
65.Küssük - Basma işine yarayan araç. 
66.Tohaç - Çamaşır yıkarken kullanılır. 
67.Çalma Aşı  -  Sarıyahşi’ye has bir yemek. 
68.Bostan - Karpuz. 
69.Gara - Siyah. 
70.İnahle - Lahana. 

Kaynak: Sarıyahşililer.